Microsoft компаниясының негізін қалаушы, миллиардер Билл Гейтс жасанды интеллектінің қарқынды дамуына байланысты әлем елдеріне ескерту жасады. Оның пікірінше, технология қоғам мен еңбек нарығын түбегейлі өзгертетін кезең жақындап қалды, алайда оған бірде-бір мемлекеттің билігі жеткілікті деңгейде дайын емес, деп хабарлайды Вairaqmedia.kz Reuters және шетелдік басылымдарға сілтеме жасап.
Reuters агенттігіне берген сұхбатында Гейтс үкіметтердің ЖИ мәселесінде технологияның даму қарқынынан айтарлықтай артта қалғанын айтты.
«Меніңше, бірде-бір үкімет бұл мәселеге қажетті деңгейде терең бойлап отырған жоқ. Үкіметтер бұл тұрғыда қатты артта қалды», – деді ол.
Бұған дейін жасанды интеллектінің болашағына оптимистік көзқарас танытып келген Гейтстің ұстанымы соңғы уақытта өзгерген. Ол қазір ЖИ-дің қоғамға төндіруі мүмкін қауіптерінің ішінде жұмыс орындарының жойылуын, кибершабуылдардың күшеюін және адамдардың AI-серіктерге тәуелді болып қалу қаупін ерекше атап отыр.
Гейтстің басты алаңдаушылығының бірі – еңбек нарығы. Оның болжамынша, жасанды интеллект тек кеңсе қызметкерлерінің емес, болашақта физикалық еңбекпен айналысатын адамдардың да жұмысын атқара алады.
Алғашқы өзгерістер клиенттерге қызмет көрсету, бағдарламалау, заң саласындағы көмекші қызметтер сияқты мамандықтарда байқалуы мүмкін. Ал онжылдықтың соңына қарай «ақылды» роботтар құрылыс пен қонақжайлылық саласындағы кейбір жұмыстарда адамдармен бәсекеге түсе бастайды.
Гейтс бұл өзгерістер бұрынғы технологиялық революциялармен салыстырғанда әлдеқайда жылдам жүруі мүмкін деп есептейді. Сондықтан жұмыстан айырылған адамдарды жай ғана қайта оқыту жеткіліксіз болуы ықтимал.
Осыған байланысты ол тіпті кейбір мамандықтарды тек адамдар үшін сақтап қалатын «Human Reserved» қағидатын енгізуді талқылауды ұсынды. Мәселен, бала күтімі, қарттарға қамқорлық жасау немесе адамның эмпатиясы мен тікелей қатысуын қажет ететін қызметтер толықтай алгоритмдерге берілмеуі мүмкін.
Екінші үлкен қауіп – киберқауіпсіздік.
Гейтстің айтуынша, ЖИ алаяқтық, жалған ақпарат тарату, дипфейк жасау және кибершабуыл ұйымдастыруды бұрынғыдан әлдеқайда қолжетімді етуі мүмкін. Тіпті техникалық білімі аз қылмыскерлердің өзі жеке адамдарға, компанияларға және мемлекеттік құрылымдарға шабуыл жасау мүмкіндігіне ие болады.
Оның пікірінше, ауруханалар, банктер, электр желілері, су жүйелері және мемлекеттік ақпараттық инфрақұрылым сияқты маңызды нысандар ерекше қауіп аймағында болуы мүмкін.
Гейтс мұндағы басты парадоксты да атап өтті: бағдарламалық жүйедегі осалдықты тауып, оны түзетуге көмектесетін ЖИ дәл сол осалдықты қылмыскердің пайдалануына да көмектесе алады.
Гейтс көтерген үшінші мәселе – адамның жасанды интеллектімен эмоционалдық байланысы.
Ол әсіресе балалар мен жасөспірімдердің AI-серіктерге шамадан тыс тәуелді болып қалуынан қауіптенеді. Мұндай виртуалды серіктер әрдайым қолжетімді, адамның көңілінен шығуға бейім және шынайы адамдар арасындағы қарым-қатынаста болатын келіспеушіліктерді туғызбайды.
Гейтстің пайымдауынша, бұл балалардың әлеуметтік дағдыларының қалыптасуына кері әсер етіп, шынайы адами қарым-қатынастың орнын жасанды интеллект басуына әкелуі мүмкін. Ол ЖИ-ді шамадан тыс пайдалану жастардың сыни ойлау қабілетіне де әсер етуі ықтимал екенін ескертті.
Соған қарамастан, миллиардер жасанды интеллектіні тек қауіп ретінде қарастырмайды. Оның пікірінше, технология дұрыс басқарылса, денсаулық сақтау, білім беру және ауыл шаруашылығында орасан мүмкіндік ашады.
Әсіресе ЖИ дәрігерлер мен медицина қызметкерлеріне көмектесіп, жаңа дәрілер мен вакциналарды әзірлеуді жылдамдатуы мүмкін. Гейтс қоры алдағы екі жылда жасанды интеллект мүмкіндіктерін кеңінен қолжетімді етуге кемінде 1 миллиард доллар жұмсауды жоспарлап отыр. Қаражаттың бір бөлігі білім, медицина және ауыл шаруашылығы саласындағы жобаларға бағытталмақ.
Гейтстің негізгі ойы – мәселе жасанды интеллектіні тоқтатуда емес, адамзаттың оған қаншалықты тез бейімделе алатынында.
Ол ЖИ дәуіріне өту кезеңін адамзат тарихындағы ең күрделі әлеуметтік және экономикалық өзгерістердің бірі деп бағалайды. Сондықтан мемлекеттер жаңа еңбек саясатын, киберқауіпсіздық жүйесін, білім беру тәсілдерін және ЖИ-ді реттейтін халықаралық ережелерді технология қоғамды түбегейлі өзгертіп үлгермей тұрып қалыптастыруы қажет деп санайды.
Гейтс бұл технологияның болашағын бір ғана таңдауға тірейді: жасанды интеллект адамзат тарихындағы теңсіздікті азайтатын ең қуатты құралға да, керісінше, бұрын-соңды болмаған жаңа теңсіздіктің көзіне де айналуы мүмкін. Оның қай бағытқа бет алатыны бүгін қабылданатын шешімдерге байланысты.
