Астанада тұрғын үй кешенінің жанынан табылған доллар купюралары, әлеуметтік желіде тараған бейнежазбалар және елдегі екі ірі ұлттық компания басшысының ұсталуы қоғам назарын аударды. 12 қарашада Ұлттық қауіпсіздік комитеті «Самұрық-Қазына» қорының басшысы Нұрлан Жақыпов пен «Қазақстан темір жолы» компаниясының басқарма төрағасы Елжас Отыншиевтің ұсталғанын ресми растады, деп хабарлады Вairaqmedia.kz.
Бәрі қалай басталды?
Алдымен әлеуметтік желілерде Астанадағы Қонаев көшесінде орналасқан Atlant-6 тұрғын үй кешенінің маңынан табылған чемодандар мен жерге шашылған АҚШ долларына ұқсас банкноттардың бейнежазбасы тарады. Оқиға орнына полиция қызметкерлері барған. Ішкі істер министрлігінің мәліметінше, аталған жерде ұстау шараларын Ұлттық қауіпсіздік комитетінің қызметкерлері жүргізген.
Көп ұзамай журналистер мен Telegram-арналарда ірі ұлттық компаниялардың басшылары ұсталғаны туралы ақпарат пайда болды. Кейбір ақпарат құралдары бұл оқиғаны тұрғын үй кешенінің маңынан табылған ақшамен байланыстырды. Алайда чемодандардағы қаражаттың кімге тиесілі екені және оның басшыларға қатысты тергеуге қатысы бар-жоғы ресми түрде расталған жоқ.
ҰҚК екі басшының ұсталғанын растады
12 қарашада Ұлттық қауіпсіздік комитеті ресми мәлімдеме жасап, 11 қараша күні Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл қызметі Нұрлан Жақыпов пен Елжас Отыншиевті, сондай-ақ басқа да тұлғаларды ұстағанын хабарлады. Олар сыбайлас жемқорлық қылмысын жасады деген күдікке ілінген.
«Істің барлық мән-жайын анықтауға бағытталған тергеу әрекеттері жүргізілуде. Сотқа дейінгі тергеп-тексеру барысына қатысты өзге ақпарат Қылмыстық-процестік кодекстің 201-бабына сәйкес жария етілмейді», – делінген ҰҚК мәлімдемесінде.
Кейбір басылымдар істің аса ірі көлемде пара алуға оқталуға қатысты болуы мүмкін екенін жазды. Дегенмен ҰҚК жариялаған мәлімдемеде нақты қылмыстық бап пен қаражат көлемі көрсетілмеген.
Оқиғалар хронологиясы
12 қараша, таңғы уақыт: Әлеуметтік желілерде Астанадағы тұрғын үй кешенінің маңынан табылған чемодандар мен шашылған банкноттардың видеосы талқыланды. БАҚ-та ұлттық компания басшыларының ұсталуы туралы алғашқы бейресми хабарлар тарады.
12 қараша, сағат 10:34: ҚТЖ басшысы Елжас Отыншиевтің ұсталғаны туралы жазылды.
12 қараша, сағат 11:11–11:20: БАҚ Нұрлан Жақыповтың да ұсталғанын хабарлады. «Самұрық-Қазына» баспасөз қызметі ресми органдардан ақпарат түскенше пікір білдіруден бас тартты.
12 қараша, түске қарай: ҰҚК екі басшының да ұсталғанын ресми растады. Тергеудің өзге мәліметтері жарияланбады.
Нұрлан Жақыпов кім?
1978 жылғы 31 наурызда дүниеге келген. Мәскеу мемлекеттік халықаралық қатынастар институтында білім алған. 2023 жылғы сәуірде «Самұрық-Қазына» қорының басқарма төрағасы болып тағайындалған. Жақыпов еңбек жолында Credit Suisse, Royal Bank of Scotland, UBS және Rothschild & Co секілді халықаралық қаржы ұйымдарында жұмыс істеген. Сондай-ақ «Тау-Кен Самұрық», «Қазатомөнеркәсіп», «Астана» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы және Kazakhstan Investment Development Fund құрылымдарында басшылық қызметтер атқарған. «Самұрық-Қазына» қорын үш жылдан астам уақыт басқарған ол елдегі ірі мемлекеттік активтерге жауапты басшылардың бірі болды.
Елжас Отыншиев кім және ҚТЖ-ға қашан келді?
1987 жылғы 1 сәуірде дүниеге келген. Мәскеу физика-техникалық институтын тәмамдаған. 2026 жылғы 20 шілдеде ҚТЖ басқарма төрағасы болып тағайындалған. Отыншиев еңбек жолын 2007 жылы Ernst & Young компаниясында бастаған. Кейін «Тау-Кен Самұрық» пен «Самұрық-Қазына» құрылымдарында инвестиция және активтерді басқару саласында жұмыс істеді. 2023–2026 жылдары «Самұрық-Қазына» қорында стратегия және активтерді басқару бағытындағы жоғары лауазымдарды атқарды. Ал 2026 жылғы шілдеде қор басқармасының шешімімен ҚТЖ басшылығына келді. Осылайша, ол ұлттық теміржол компаниясын басқарғанына төрт ай да толмай жатып ұсталды.
Екі басшыны не байланыстырады?
Нұрлан Жақыпов пен Елжас Отыншиевтің еңбек жолында ортақ тұстар бар. Екеуі де инвестициялық және қаржылық басқару саласында тәжірибе жинаған. Отыншиев ҚТЖ-ға тағайындалғанға дейін Жақыпов басқаратын «Самұрық-Қазына» қорында жоғары лауазымды қызмет атқарған. Бұдан бөлек, ҚТЖ «Самұрық-Қазына» қорының компаниялар тобына кіреді. Демек, олардың қызметтік жолдары бір корпоративтік басқару жүйесінде тоғысқан. Алайда бұл байланыстар олардың қылмыстық іске қатысы бар екенін дәлелдемейді. Сонымен қатар екі шенеуік те Мәскеу қаласында білім алған.
Жауапсыз қалған сұрақтар
Қазір қоғамды бірнеше мәселе қызықтырады: екі басшы нақты қандай әрекетке байланысты күдікке ілінді, іс бойынша қанша адам ұсталды, қандай қаражат туралы сөз болып отыр және Астанада табылған чемодандардың бұл тергеуге қатысы бар ма? Бұл сұрақтарға әзірге ресми жауап жоқ.
