Қай қоғамның да өркениеті мен мәдени деңгейі оның кітапқа деген көзқарасымен өлшенеді. Кітап – адамзаттың сан ғасырлық ақыл-ойын, өмірлік тәжірибесін, ғылыми жетістіктері мен рухани мұрасын ұрпақтан ұрпаққа жеткізетін баға жетпес құндылық. Сондықтан кітап оқу – өткенді тану ғана емес, болашаққа саналы қадам жасаудың да берік негізі. ҚР Ұлттық кітапханасының директоры, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Ғазиза Құдайберген кітаптың қоғамдағы орны мен оқу мәдениетін қалыптастырудың маңызына тоқталды, деп хабарлады Bairaqmedia.kz.
Кітапхана жаңа кезеңге қадам басты
Ұлы Абайдың, Шоқан Уәлихановтың, Ыбырай Алтынсариннің, Мұхтар Әуезовтің, Ахмет Байтұрсынұлының және басқа да ұлт зиялыларының мұрасы – халқымыздың рухани әлемін байытқан асыл қазына. Бұл мұраның өміршеңдігі де кітап арқылы жалғасып келеді.
Сондықтан кітап оқу – жеке адамның ғана емес, тұтас ұлттың интеллектуалдық деңгейін айқындайтын маңызды көрсеткіш. Білімді, ойлы қоғам қалыптастыру кітап оқудан басталады.
Ғазиза Құдайбергеннің айтуынша, кейінгі жылдары кітапханалардың қызметі де жаңа мазмұнмен толығып келеді.
– Қазіргі кітапхана – кітап сақтайтын орын ғана емес. Ол білім мен мәдениеттің, ғылым мен шығармашылықтың, ұлттық құндылықтар мен қоғамдық пікірдің тоғысқан орталығы. Мұнда оқырман қажетті ақпарат алып қана қоймай, шығармашылық ізденіске жол ашады, – дейді ол.
Қазақстан Республикасының Ұлттық кітапханасы да ұлттық жазба мұраны сақтау, зерттеу, цифрландыру және көпшілікке қолжетімді ету бағытындағы жұмыстарды жүйелі жүргізіп келеді. Қордағы сирек кітаптар мен қолжазбалар, ұлттық және әлемдік әдебиет жауһарлары – еліміздің мәдени байлығының маңызды бөлігі.
«Зерделі ұлт» идеясының негізі
Автордың пікірінше, ұлттың интеллектуалдық әлеуеті ең алдымен кітап оқитын қоғам арқылы қалыптасады.
Кітаппен дос болған адам үздіксіз ізденуге, өзін дамытуға ұмтылады. Ал білімді, парасатты азаматтар – мемлекеттің ең үлкен байлығы.
Бұл Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев ұсынған «Зерделі ұлт» идеясымен де сабақтас. Оның түпкі мақсаты – білімді, ойлы, парасатты қоғам қалыптастыру. Ал мұндай қоғамның негізінде оқу мәдениеті, кітапқа деген құрмет пен ұлттық құндылықтарға адалдық жатыр.
Ғазиза Құдайбергеннің айтуынша, кітап – ұлттық сананы нығайтатын, жас ұрпақты ізгілікке, отаншылдыққа тәрбиелейтін ең маңызды рухани құндылықтардың бірі.
Сондықтан кітап оқуды өмір салтына айналдыру, кітап мәдениетін дәріптеу және оқырман қоғамын қалыптастыру – ортақ міндет.
Цифрлық дәуірде де кітаптың орны бөлек
Ақпараттық технологиялар қарқынды дамып, цифрлық кеңістік өміріміздің ажырамас бөлігіне айналғанымен, кітаптың құндылығы кеміген жоқ. Керісінше, ақпараттың молдығы адамнан оны саралай білуді, терең пайымдауды талап етеді. Осындай кезде кітап ойды жүйелеуге, дүниетанымды кеңейтуге, адамның рухани кемелденуіне ықпал ететін сенімді құрал болып қала береді.
Қағаз немесе электронды форматта ұсынылғанына қарамастан, кітаптың басты құндылығы – оның мазмұнында. Ол адамды ойлануға, ізденуге, өзіне сын көзбен қарауға үйретеді. Сондықтан кітап ешқашан өзінің ағартушылық миссиясынан айырылған емес.
Ғазиза Құдайбергеннің пікірінше, оқу мәдениеті тек жеке адамның ғана емес, тұтас қоғамның сапалы дамуына әсер етеді.
Оқырмандық дағды қалыптасқан ортада сындарлы ойлау, ғылыми ізденіс, шығармашылық бастама мен азаматтық жауапкершілік қатар дамиды. Әдеби шығармалар адамды жақсылық пен әділетті бағалауға, тарихтан тағылым алып, болашаққа байыппен қарауға тәрбиелейді.
Кітапхана – рухани кеңістіктің орталығы
Кейінгі жылдары кітапханалардың ағартушылық қызметі де жаңа мазмұнға ие болды. Әдеби кештер, кітап таныстырылымдары, ғылыми конференциялар, шығармашылық кездесулер, оқырман клубтары – мұның бәрі қоғамның кітапқа деген қызығушылығын арттыруға бағытталған.
Мұндай бастамалар жастардың таным көкжиегін кеңейтіп қана қоймай, ұлттық әдебиетке, мәдени мұраға, отандық ғылымға деген құрметін қалыптастырады.
Ұлттық кітапхана алдағы уақытта да рухани мұраны сақтау, сирек қорларды зерттеу мен цифрландыру, ғылыми-ақпараттық қызметті жетілдіру, оқырманға сапалы қызмет көрсету бағытындағы жұмыстарын жалғастыра бермек.
Ғазиза Құдайбергеннің айтуынша, елдің рухани келбеті кітапқа деген құрметтен басталады. Ал мемлекеттің ертеңі білім мен парасатты жоғары бағалайтын ұрпақтың қолында.
Қай кезеңде де ұлттың рухани биіктігі оның кітапқа, әдебиетке және білімге деген көзқарасымен айқындалады. Кітап өткеннің мұрасын бүгінмен жалғап, бүгінгі ізденісті келешекпен сабақтастырады. Ол адам бойына ізгілік пен адамгершілік қасиеттерді сіңіріп, қоғамның мәдени келбетін қалыптастырады.
– Кітап – уақыттан озатын, ұрпақтан ұрпаққа аманат болып жететін мәңгілік қазына. Руханияты бай, ойы кемел, білімі терең ұлт қана жарқын болашаққа нық қадам басады. Сол себепті кітап оқуды өмір салтына айналдыру, оқу мәдениетін дамыту және кітапқа деген құрметті қоғамның ортақ құндылығы ретінде орнықтыру – баршамыздың азаматтық міндетіміз, – дейді Ғазиза Құдайберген.
