65 жастан асқан қазақстандықтар несие алуға өтініш беру үшін банк бөлімшесіне жеке келуі керек. Бұл шара адамдарды несие алуға және оларға ақша аударуға көндіретін телефон алаяқтарынан қорғау үшін енгізілді.
Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов брифинг барысында журналистер алаяқтардың қарт қазақстандықтармен байланысып, оларды ірі несие алуға көндірген жағдайларын атап өтті. Осыған байланысты Ұлттық банк басшысынан банктердің неге мұндай несиелерді беруді жалғастырып жатқаны және талаптарды күшейту мүмкін бе деген сұрақ қойылды.
Тимур Сүлейменов кейбір қажетті шаралар қабылданғанын айтты.
Оның айтуынша, өткен жылы Парламент 18-21 жас аралығындағы жастарға, сондай-ақ 65 жастан асқан азаматтарға несие беруге қатысты заңнамаға түзетулер енгізді.
"Бұл санаттар несие алу үшін банк бөлімшесіне келу міндетті", – деді Сүлейменов.
Ол алаяқтардың көбіне қашықтан несие алуға өтініш беретінін түсіндірді.
"Алаяқтықтың негізі – адамды телефон арқылы "алдау". Олар банкке бармай немесе банк менеджерімен сөйлеспей, онлайн несиеге өтініш береді, биометриялық тексеруден өтеді. Оларға не істеу керегін үнемі айтып отырады, олар қажетті түймелерді басып, несиені алып, ақшаны бірден алаяқтарға аударады", – деді Ұлттық банк басшысы. Сондықтан банк бөлімшесіне жеке келу талабы енгізілді.
Ұлттық банк басшысы осыдан кейін жауапкершілік банк менеджерлеріне түсетінін атап өтті.
"Егер банк менеджері адамның басқа біреудің ықпалында екенін көрсе, неге несие қажет екенін түсінбесе және, мысалы, "Олар маған қоңырау шалып, несиеге өтініш беруімді айтты" десе, банк несиеден бас тартуға міндетті. Бұл олардың бере алатынын немесе бере алмайтынын таңдау мәселесі емес. Олар "Жоқ, құрметті клиент, біз сізге бұл несиені бермейміз" деп айтуға міндетті", – деді ол.
Сүлейменов Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі банктердің осы талаптарды сақтауын бақылайтынын атап өтті.
Оның айтуынша, жүйелі шаралар тұрғысынан мемлекет азаматтардың ең осал санаттарын қорғауды күшейтті.
"Біз өмірлік тәжірибесі жоқ жастарды және оңай алданатын егде жастағы азаматтарды қорғадық. Толығырақ сұрақтар бойынша біз агенттікпен бірлесіп, толығырақ жауап бере аламыз", - деп қорытындылады Ұлттық банк басшысы.
2025 жылдың қыркүйегінде Қазақстанда азаматтарды алаяқтықтан қорғауға бағытталған жаңа несие беру ережелері күшіне енді. Атап айтқанда, онлайн несиелер үшін "салқындау кезеңі" енгізілді, ал несие алаяқтық жолмен берілген болса, банктер қосымша тексерулер жүргізуге міндетті.
